Drempels en kansen voor participatie van private eigenaars
Vlaanderen is één van de meest dichtbevolkte regio’s van Europa, waar open ruimte intensief gebruikt wordt voor wonen, landbouw, industrie, mobiliteit en natuur. Die ruimtelijke verwevenheid maakt het realiseren van beleidsdoelen rond biodiversiteit, klimaat en water bijzonder complex. Tegelijk bevindt een groot deel van die ruimte zich in privaat eigendom.
De Vlaamse overheid staat daardoor voor een belangrijke uitdaging: hoe kunnen private eigenaars sterker betrokken worden bij het realiseren van maatschappelijke doelen voor natuur, landschap en open ruimte?
Doel
In deze opdracht onderzoekt Landelijk Vlaanderen welke drempels en kansen bestaan voor private eigenaars om actief bij te dragen aan Vlaamse omgevingsuitdagingen.
Het project brengt internationale voorbeelden in kaart, analyseert de bereidheid van eigenaars en verkent mogelijke instrumenten en beleidsopties die samenwerking tussen overheid en private eigenaars kunnen versterken.
De studie focust op een aantal belangrijke beleidsprocessen en programma’s in Vlaanderen, waaronder:
- Nationale parken
- PAS-herstel fase 1
- Europese natuurherstelwet
- Landschapsparken
- Land- en natuurinrichtingsprojecten
- Waterbeheer en de Blue Deal
- De ronde tafel Landbouw en Grond
Onze rol
Landelijk Vlaanderen vertegenwoordigt private landeigenaars en brengt hun perspectief binnen in het debat over natuur, landschap en ruimtelijke ontwikkeling.
Binnen dit project verbinden we beleid, praktijk en internationale kennis. Door eigenaars, experten en beleidsmakers samen te brengen, zoeken we naar vernieuwende oplossingen die zowel maatschappelijke doelen als het perspectief van private eigenaars versterken.
Wat bleek?
Private eigenaars zijn massaal bereid om onder bepaalde voorwaarden méér natuur en publieke ruimte op hun eigen gronden te creëren en zo mee te bouwen aan de Vlaamse beleidsdoelstellingen. Alleen: hoe kunnen ze gemotiveerd worden om effectief actie te ondernemen? Dat onderzocht Landelijk Vlaanderen, die bijna één miljoen private eigenaars in Vlaanderen vertegenwoordigt.
Sommige voorstellen die naar voren worden geschoven, komen uit het buitenland overgewaaid en mogen best vooruitstrevend genoemd worden. Het gaat onder meer over de zogenaamde 'rood voor groen'-regeling, waarbij eigenaars bv. bouwmogelijkheden zouden krijgen in ruil voor extra natuur of open ruimte. Net zoals ook het 'Whole Estate Plan' ter sprake komt in het onderzoek: een officieel businessplan dat zou worden opgesteld voor private gronden.
Landelijk Vlaanderen hield op 29 april 2026 een persmoment waarop ze het onderzoek overhandigden aan Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. Samen met de minister was er ook een rondleiding voorzien op het terrein van Didier t'Serstevens - de huidige eigenaar en kasteelheer (7de generatie) van het 's Gravenkasteel, waar elk jaar het elektronische muziekfestival Voodoo Village doorgaat.
Bekijk hier een videofragment:
Gefinancierd door
De Vlaamse overheid
