Auteur: Alexia Bekaert
Bron: Nature Credits Roadmap to reward nature-positive action and boost private finance
"Natuurkredieten bieden een kans om ecologische winst te koppelen aan economische waarde."
De Vlaamse landbouwers en landeigenaars voelen steeds sterker de impact van droogte, overstromingen en biodiversiteitsverlies. Natuurkredieten bieden een kans om hun land ecologisch te herstellen én tegelijkertijd extra inkomsten te genereren. Zo wordt duurzaam beheer zowel ecologisch als economisch waardevol.
Wat zijn natuurkredieten?
De Europese Commissie heeft recent de ‘Roadmap towards Nature Credits’ gelanceerd, een ambitieus initiatief dat investeringen in natuurvriendelijke acties wil stimuleren en belonen. Natuurkredieten vormen een innovatief instrument waarmee bedrijven, financiële instellingen, overheden of particulieren kunnen bijdragen aan het behoud, herstel en de uitbreiding van natuur en biodiversiteit. In ruil daarvoor profiteren zij van schonere ecosystemen, risicoreductie, een verbeterde reputatie en een grotere maatschappelijke acceptatie van hun projecten.
Voor Vlaamse landeigenaars en landbouwers biedt dit een unieke kans om financiële voordelen te combineren met ecologisch beheer van hun land, en tegelijkertijd bij te dragen aan de duurzaamheid van het Vlaamse landschap. Wanneer een landbouwer een perceel herstelt met inheemse begroeiing, een bos aanplant, een natte zone herstelt of biodiversiteitsranden aanlegt, kan dit gecertificeerd worden door een onafhankelijke organisatie. Deze certificering moet investeerders de zekerheid geven dat hun steun daadwerkelijk bijdraagt aan natuurbehoud.
Waarom Vlaanderen baat heeft bij natuurkredieten
Vlaanderen staat voor unieke uitdagingen. Het dichtbevolkte en intensief gebruikte landschap kampt met biodiversiteitsverlies, vervuilde waterlopen, verzilting en een veranderend klimaat. Tegelijkertijd zijn landbouw en andere economische activiteiten sterk afhankelijk van gezonde ecosystemen. Natuurkredieten bieden een kans om ecologische winst te koppelen aan economische waarde. Door percelen ecologisch te herstellen, kunnen landbouwers bijdragen aan biodiversiteit, waterbeheer, klimaatadaptatie, bodemvruchtbaarheid en het buffervermogen van hun land, terwijl ze hun inkomsten diversifiëren.
Natuurkredieten en waterbeheer
Waterbeheer vormt een kernpunt in het Vlaamse landschap en is nauw verbonden met natuurkredieten. Vlaanderen kampt zowel met periodes van droogte als overstromingen. Het vasthouden van water in natte periodes is cruciaal om landbouwgronden te beschermen tegen overstromingen en om een reserve aan te leggen voor drogere periodes. Tegelijkertijd wordt natte natuur hersteld om water op natuurlijke wijze te bufferen, wat bijdraagt aan biodiversiteit en veerkrachtige ecosystemen.
In sommige gebieden kan het aanplanten van bos in zogenaamde rabatsystemen helpen om water vast te houden, terwijl in andere zones een te natte of te droge bodem het moeilijk maakt om bomen aan te planten. Het integreren van wateropvangsystemen in natuurkredietprojecten biedt Vlaamse landeigenaars een dubbel voordeel: ecologisch herstel én bescherming van hun gronden tegen extreme weersomstandigheden.
Vlaamse voorbeelden in de praktijk
Er zijn al verschillende voorbeelden in Vlaanderen die aantonen hoe natuurkredieten en waterbeheer hand in hand kunnen gaan. In Limburg hebben landbouwers percelen langs beekoevers en vijvers heringericht om overstromingen te beperken en biodiversiteit te verhogen. Kleine rietzones en poelen bieden leefgebied voor amfibieën en watervogels, verbeteren de waterkwaliteit en verminderen bodemerosie.
In de Kempen zetten landeigenaars landbouwgrond om naar gemengde bossen met inheemse soorten. Dit versterkt de biodiversiteit, bevordert CO₂-opslag en creëert recreatieve mogelijkheden, terwijl het bos fungeert als een natuurlijke buffer voor waterpieken. In Oost-Vlaanderen zaaien landbouwers bloemrijke akkerranden langs hun percelen, wat bestuivers ondersteunt, het chemisch gebruik vermindert en de bodemgezondheid bevordert. Aan de West-Vlaamse kust werken vissers en beheerders van estuaria aan de heraanleg van brakwatergebieden en schelpdierbanken, wat de vispopulaties en waterkwaliteit verbetert.
Al deze initiatieven tonen dat natuurkredieten in Vlaanderen een breed scala aan ecologische en economische voordelen kunnen opleveren, die bovendien nauw aansluiten bij wateropslag, biodiversiteit en klimaatadaptatie.
Economische kansen voor landbouwers
Het economische aspect van natuurkredieten kan interessant zijn indien op de juiste schaal toegepast. Vlaamse landbouwers en landeigenaars krijgen de mogelijkheid om een extra inkomstenstroom te genereren, onafhankelijk van klassieke subsidies. Dit kan de veerkracht van hun bedrijven versterken tegen droogte, overstromingen, verzilting of bodemuitputting.
Daarnaast kan ecologisch beheer de marktpositie van landbouwers verbeteren, omdat consumenten, bedrijven en investeerders steeds meer waarde hechten aan duurzame producten en aan ecosystemen die de productie ondersteunen. Tegelijkertijd verminderen natuurkredieten risico’s door klimaatgerelateerde schade, zoals hogere verzekeringspremies, en dragen ze bij aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering.
Certificering en goed bestuur
Het succes van natuurkredieten hangt weliswaar sterk af van betrouwbare certificering en goed bestuur. De Europese Roadmap voorziet duidelijke standaarden en een gestandaardiseerd certificeringssysteem, zodat zowel investeerders als uitvoerders zekerheid hebben over de effectiviteit van de acties. Dit voorkomt zogenaamde ‘greenwashing’ en geeft het systeem geloofwaardigheid.
Vlaanderen kan hierbij leren van internationale ervaringen. Frankrijk, Estland en Peru implementeren momenteel pilotprojecten, vaak in samenwerking met internationale partners zoals het World Economic Forum en de Biodiversity Credit Alliance. Vlaamse projecten kunnen zo aansluiten bij Europese standaarden en bijdragen aan een coherente, internationale aanpak van natuurkredieten. Maar we moeten er ook over waken dat ze in Vlaanderen op kleine percelen implementeerbaar en nog economisch rendabel zijn.
"Er zijn al verschillende voorbeelden in Vlaanderen die aantonen hoe natuurkredieten en waterbeheer hand in hand kunnen gaan."
Hoe Vlaamse landeigenaars kunnen deelnemen
Voor Vlaamse landeigenaars die willen deelnemen, begint het proces met een inventarisatie van het ecologisch potentieel van hun land. Projecten moeten voldoen aan de normen voor certificering en de normen moeten op Vlaamse schaal realistisch zijn. Deelname aan pilotprojecten biedt daartoe ervaring en kan helpen om officiële erkenning te verkrijgen.
Financiële planning is cruciaal: de kosten, tijdsinvestering en mogelijke inkomsten uit natuurkredieten moeten realistisch worden ingeschat. Tot slot kan het gebruik van natuurkredieten strategisch worden ingezet als marketinginstrument om het imago van een bedrijf te versterken en te tonen dat men actief bijdraagt aan duurzaamheid.
Mogelijke uitdagingen
Hoewel natuurkredieten veel voordelen bieden, zijn er ook uitdagingen. Certificering en administratie kunnen complex zijn, en het is belangrijk dat bureaucratie beperkt blijft om deelname aantrekkelijk te houden. Herstel van ecosystemen kost tijd, en resultaten zijn niet altijd onmiddellijk zichtbaar, waardoor langetermijnplanning noodzakelijk is.
Samenwerking met lokale overheden, natuurorganisaties en investeerders is cruciaal om projecten succesvol te maken en voldoende draagvlak te creëren. Transparantie en het vermijden van greenwashing zijn essentieel om het vertrouwen van investeerders en het brede publiek te behouden. Ook de sociale dimensie mag niet worden vergeten: natuurkredietprojecten kunnen invloed hebben op buren en andere landeigenaars, zeker wanneer waterbeheer of bosaanplant grensoverschrijdende effecten heeft, zoals overstromingsrisico’s of verminderde waterbeschikbaarheid.
Inspiratie uit internationale voorbeelden
Internationale voorbeelden inspireren Vlaanderen. In Frankrijk worden natuurkredieten ingezet om wetlands te herstellen en landbouwers te compenseren voor het behoud van natuurlijke overstromingsgebieden. In Estland ondersteunen credits de aanplant van gemengde bossen en het beheer van rivieroeverzones. In Peru richten projecten zich op hooglandbossen en wateropvangsystemen om lokale gemeenschappen te beschermen tegen overstromingen en erosie. Vlaanderen kan deze ervaringen gebruiken om eigen modellen te ontwikkelen, aangepast aan de specifieke Vlaamse uitdagingen rond verzilting, droogte, wateropslag en oeverafkalving.
Integratie met bestaande initiatieven
Door natuurkredieten te combineren met bestaande initiatieven zoals de Blue Deal en lokale wateropvangprojecten, ontstaat een geïntegreerde aanpak van landbouw, natuur en waterbeheer. Landeigenaars kunnen hun percelen zo beheren dat ze zowel ecologisch waardevol zijn als economisch rendabel. Het landschap wordt weerbaarder tegen klimaatveranderingen, landbouwers ontvangen inkomsten en de natuur krijgt de ruimte om te herstellen.
Conclusie: een win-win voor Vlaanderen?
Natuurkredieten vertegenwoordigen een nieuwe economische en ecologische kans voor Vlaanderen. Ze maken het mogelijk om financiële steun te koppelen aan ecologisch herstel, waterbeheer, klimaatadaptatie en biodiversiteitswinst. Door actief deel te nemen kunnen Vlaamse landbouwers en landeigenaars hun land transformeren tot een bron van biodiversiteit en duurzame inkomsten, terwijl ze bijdragen aan een veerkrachtig en klimaatbestendig Vlaanderen. Het is een instrument dat niet alleen de natuur, maar ook de economie en samenleving ten goede kan komen, en dat een sleutelrol kan spelen als verdienmodel in de transitie naar een duurzamer, waterbestendig en veerkrachtiger Vlaanderen.
-1.jpg)
